با توجه به عدم دسترسي به اطلاعات و مدارك كامل و گاهي مغايرت مدارك با واقعيت و نيز تغيير مشخصه مدارات الكترونيكي، الكتريكي و مكانيكي واحدهاي توليد انرژي با گذشت زمان و تنظيم كنترل كننده ها بر اساس مقادير زمان نصب واحد، تعيين پارامترهاي مدل ديناميكي سيستم هاي قدرت ضروري است . اين الزام با گسترش شبكه و معرفي سيستم هاي تحريك سريع بويژه پايدار كننده هاي سيستم قدرت و لزوم تنظيم آنها كه فقط با شبيه سازي هاي مطمئن مقدور است، اهميت خود را بيشتر نشان مي دهد . [1] پارامترهاي مدل اجزاء در مطالعات پايداري و همچنين شبيه سازي رفتار سيستم به منظور تنظيم مجدد يا نصب كنترل كننده ها كاربرد دارند . حتي اگر مدلي كامل از طرف سازنده تجهيزات ارائه شده باشد، بيش از پنج سال اعتبار ندارد و بايد مجدداً ارزيابي گردند . [2] با توجه به اين مسائل، پروژه تحقيقاتي " تعيين اطلاعات ديناميكي نيروگاهها " به كارفرمايي معاونت تحقيقات و فن آوري توانير تعريف و اجرا گرديده است . هدف از اين پروژه , تدوين روشهايي براي تعيين پارامترهاي مدل اجزاء مختلف نيروگاه ( سيستم تحريك، توربين، گاورنر و ژنراتور ) و بدست آوردن اين پارامترها براي سه واحد نمونه گازي، آبي و بخاري بوده است . اهميت مدلسازي سيستم تحريك ناشي از تأثير آن بر پايداري گذرا و ديناميكي شبكه است . قابليت سيستم تحريك در تامين جريان ميدان ژنراتور نقش عمده اي در پايداري گذراي شبكه به هنگام يك اغتشاش بزرگ مثل اتصال كوتاه دارد . همچنين فيدبك تنظيم ولتاژ كه از طريق سيستم تحريك بسته مي شود، رفتار شبكه براي اغتشاش كوچك را تحت تأثير قرار مي دهد . بنابراين سيستم تحريك يك عنصر كليدي در مطالعات ديناميكي است . [4,3] روشهاي مدلسازي رياضي به سه دسته تحليلي 1 ، آزمايشي 2 و تركيبي 3 تقسيم مي شوند . [6,5] در مدلسازي تحليلي، معمولاً سيستم اصلي مورد مطالعه به مجموعه اي از سيستمهاي فرعي تقسيم مي شود . سپس مدل كلي با تركيب اين مدلهاي فرعي بدست مي آيد . براي بدست آوردن رابطه ورودي و خروجي هر قسمت، از قوانين فيزيكي حاكم بر اجزاي سيستم استفاده مي شود . در مدلسازي آزمايشي با انجام آزمايش بر روي سيستم واقعي و ضبط وروديها و خروجيها در حين آزمايش و پردازش سيگنالهاي ضبط شده، مدل سيستم بدست مي آيد . در مدل سازي تركيبي ساختار مدل به روش تحليلي و پارامترهاي آن به روش آزمايشي محاسبه مي گردند . در ادامه اين مقاله، ابتدا سيستم تحريك نيروگاه گازي شهيد رجائي در بخش دوم معرفي مي گردد . تشريح بخشهاي مختلف سيستم تحريك و ساختار مدل و مقدار پارامترهاي هر جزء آن در بخش سوم مي آيد . لازم به ذكر است، به خاطر محدوديت تعداد صفحات از ذكر برخي جزئيات مانند مقدار مقاومت ها، خازن ها و ... كه پارامترهاي مدل تحليلي به آنها وابسته است و رابطه هر پارامتر با اين عناصر، صرفنظر مي شود . بخش چهارم به ارائه مدلهاي خطي و غيرخطي در حالتهاي كار عادي و غير عادي سيستم تحريك، اختصاص دارد . در بخش پنجم، صحت مدل بدست آمده با انجام آزمايشهايي در محل نيروگاه و در حالت متصل به شبكه ارزيابي مي شود و نهايتاً در بخش ششم نتيجه گيري مطرح مي گردد .

كلمات كليدي:

مدل سازي تحليلي، ساختار مدل، ارزيابي مدل سيستم، تحريك بدون جاروبك، نيروگاه شهيد رجائي