اثر جنگل تراشی و توپوگرافی بر برخی ویژگی های فیزیکوشیمیایی موثر بر کیفیت خاک در منطقه سراوان گیلان

سال انتشار: 1396
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 205

فایل این مقاله در 15 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_AREO-31-2_009

تاریخ نمایه سازی: 26 اردیبهشت 1400

چکیده مقاله:

جنگل زدایی پیامدهای نامناسبی در منابع زیست محیطی مانند افزایش توان سیل خیزی، رخداد فرسایش و تخریب خاک دارد. به منظور شناخت اثر جنگل زدایی بر نحوه عملکرد خاک در اکوسیستم، شاخص های کیفیت خاک مورد ارزیابی قرار می گیرد تا امکان کنترل تخریب اراضی و ایجاد مدیریت پایدار را فراهم سازد. این پژوهش با هدف بررسی اثر جنگل­تراشی در جهت­ها و موقعیت­های مختلف شیب بر تخریب خاک سطحی در بخشی از پارک جنگلی سراوان، واقع در جنوب شهرستان رشت که به علت نصب دکل های برق فشار قوی، پاک تراشی شده است، انجام گرفت. نمونه برداری از خاک از دو عمق ۱۵-۰ و ۳۰-۱۵ سانتی متر (در مجموع ۱۴۴ نمونه) از مسیر جنگل تراشی شده و جنگل مجاور آن، از دو جهت و چهار موقعیت شیب انجام شد. برخی از شاخص های مهم فیزیکی و شیمیایی کیفیت خاک شامل جرم مخصوص ظاهری، میانگین وزنی قطر خاکدانه­ها، توزیع اندازه ذرات، اسیدیته، ظرفیت تبادل کاتیونی، ماده آلی، کربنات کلسیم معادل، نیتروژن کل، فسفر و پتاسیم قابل دسترس اندازه گیری شدند. تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که جنگل تراشی، باعث کاهش معنی دار مقدار ماده آلی، پایداری خاکدانه ها، نیتروژن کل، ظرفیت تبادل کاتیونی، فسفر و پتاسیم قابل دسترس و افزایش معنی­دار جرم مخصوص ظاهری، اسیدیته و کربنات کلسیم معادل در خاک سطحی شده است. شیب شمالی اراضی جنگلی، خاک های سطحی با کیفیت بالاتری از نظر ماده آلی، نیتروژن کل، فسفر قابل دسترس و جرم مخصوص ظاهری دارا هستند. خاک سطحی قسمت های پایین شیب اراضی جنگلی دارای بیش ترین مقدار ماده آلی، فسفر و پایداری خاکدانه و کم ترین مقدار کربنات کلسیم معادل و جرم مخصوص ظاهری می باشند. نتایج نشان داد که میانگین شاخص کیفیت خاک نمورو (NQI) در خاک سطحی اراضی جنگل تراشی شده نسبت به اراضی جنگلی ۶/۶۷ درصد کاهش یافته است. اختلاف شاخص های کیفیت خاک بین موقعیت های مختلف شیب در اراضی جنگل تراشی شده، مشهودتر از اراضی جنگلی است. این موضوع بیانگر این مطلب است که عامل اصلی کاهش کیفیت و تخریب لایه های سطحی خاک، تشدید فرسایش، انتقال و جابجایی مواد از موقعیت های بالای شیب می باشد و موقعیت های مختلف شیب در اراضی جنگلی به دلیل حفاظت نسبتا کامل خاک در برابر فرسایش از وضعیت تقریبا یکنواختی برخوردار هستند. با توجه به شدت تخریب لایه های سطحی خاک در مناطق جنگل­تراشی شده و سطح قابل توجه آن در مسیر خطوط انتقال برق در منطقه مورد مطالعه، لازم است در زمان احداث این خطوط، با اقدامات حفاظتی از قبیل مالچ­های گیاهی، بوته کاری، بانکت­بندی و احداث آبراهه­های انحرافی اثرات منفی بر ویژگی های فیزیکی و شیمیایی موثر در کیفیت خاک را کم کرد تا از فرسایش و تخریب بیش­تر خاک جلوگیری شود. 

کلیدواژه ها:

تخریب خاک ، شاخص های کیفیت خاک ، موقعیت شیب ، جهت شیب

نویسندگان

نفیسه یغمائیان مهابادی

استادیار دانشگاه گیلان

منیژه خسروآبادی

دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه گیلان

حسین اسدی

دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه تهران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • اسدیان، م.، س. م. حجتی، م. ر. پورمجیدیان و ا. ...
  • رسولی صدقیانی، م. ح.، ک. قدرت، س. اشرفی سعیدلو، م. ...
  • صالحی، م. ح.، ف. جزینی و ع. محمدخانی. ۱۳۸۷. تاثیر ...
  • عجمی، م.، ف. خرمالی و ش. ا. ایوبی. ۱۳۸۷. تغییرات ...
  • اثرات سیستم جایگزین بر برخی خصوصیات خاک در قیاس با سیستم های جنگلی و زراعی [مقاله ژورنالی]
  • مختاری کرچگانی، پ.، ش. ا. ایوبی، م. ر. مصدقی و ...
  • مهاجری، پ.، پ. علمداری و ا. گلچین. ۱۳۹۵، تاثیر موقعیت ...
  • بررسی تاثیر تخریب جنگل ها و نهالکاری بر برخی از فاکتورهای کیفیت خاک حوضه شصت کلاته، استان گلستان [مقاله ژورنالی]
  • نیک نهاد، ح. و م. ق. مارامایی. ۱۳۹۰. مطالعه اثرات ...
  • یوسفی فرد، م.، ح. خادمی و ا. جلالیان. ۱۳۸۶. تنزل ...
  • Aghasi, B., A. Jalalian and N. Honarjoo. ۲۰۱۱. Decline in ...
  • Awotoye, O., C.O. Ogunkunle and S.A. Adeniyi. ۲۰۱۱. Assesment of ...
  • Burrough, P.A., R.A. MacMillian and W. Van Deusen. ۱۹۹۲. Fuzzy ...
  • Carter, M.R., E.G. Gregorich, D.A. Angers, R.G. Donald and M.A. ...
  • Celik, I. ۲۰۰۵. Land-use effects on organic matter and physical ...
  • Cherubin, M.R., D.L. Karlen, C.E.P. Cerri, A.L.C. Franco, C.A. Tormena, ...
  • Coble, D.W., K.S. Milner and J.D. Marshall. ۲۰۰۱. Above- and ...
  • Doran, J.W. and T.B. Parkin. ۱۹۹۶. Quantitative indicators of soil ...
  • Emadi, M., M. Baghernejad and H.M. Memarian. ۲۰۰۸. Effect of ...
  • Engeman, R. and P. Leroy. ۱۹۹۵. Population and sustainable food ...
  • Eynard, A., T.E. Schumacher, M.J. Lindstrom and D.D. Malo. ۲۰۰۴. ...
  • Gajri, P.R., V.K. Arora and S.S. Prihar. ۲۰۰۲. Tillage for ...
  • Gee, G.W. and J.M. Bauder. ۱۹۸۶. Partical-size analysis. In Methods ...
  • Green, V.S., D.E. Stott, J.C. Cruz and N. Curi. ۲۰۰۸. ...
  • Hattar, B., A. Taimeh and F. Ziadat. ۲۰۱۰. Variation in ...
  • Jaiyeoba, I.A. ۲۰۰۳. Changes in soil properties due to continuous ...
  • Khormali, F. and S. Shamsi. ۲۰۱۴. Effect of Land use ...
  • Kiani, F., A. Jalalian, A. Pashaee and H. Khademi. ۲۰۰۴. ...
  • Lal, R. ۱۹۹۴. Methods and guidelines for assessing sustainable use ...
  • Lemenih, M. and F. Itanna. ۲۰۰۴. Soil carbon stock and ...
  • Lima, A.C.R., L. Brussaard, M.R. Totola, W.B. Hoogmoed and R.G.M. ...
  • Nardi, S., G. Cocheri and G. Dell Agnola. ۱۹۹۶. Biological ...
  • Nimmo, J.R. and K.S. Perkins. ۲۰۰۲. Aggregate stability and size ...
  • Polyakov, V. and R. Lal. ۲۰۰۴. Modeling soil organic matter ...
  • Rezapour, S. and A. Samadi. ۲۰۱۲. Assessment of inceptisols soil ...
  • Sharma, C., S. Gairola, N. Baduni, S. Ghildiyal and S. ...
  • Sparks D.L., A.L. Page, P.A. Helmke, R.H. Leoppert, P.N. Soltanpour, ...
  • Tejada, M. and J.L. Gonzalez. ۲۰۰۸. Influence of two organic ...
  • Torbert, H.A., E. Krueger and D. Kurtene. ۲۰۰۸. Soil quality ...
  • Vagen, T.G., M.A.A. Andrianorofaromezana and S. Andrianorofaromezana. ۲۰۰۶. Deforestation and ...
  • Walkley A. and Black I.A. ۱۹۳۴. An examination of Degtjareff ...
  • Wander M.M., G.L. Walter, T.M. Nissen, G.A. Billero, S.S. Andrews ...
  • Wang, D., X. Shi, H. Wang, D.C. Weindorf, D. Yu, ...
  • Yanbing Q., J.L. Darilek, H. Biao, Z. Yongcun, W. Sun ...
  • Yao, R.J., J.S. Yang, T.J. Zhang, P. Gao, S.P. Yu ...
  • Yimer, F., S. Ledin and A. Abdelkadir. ۲۰۰۷. Changes in ...
  • Zach, A., H. Tiessen and E. Noellemeyer. ۲۰۰۶. Carbon turnover ...
  • نمایش کامل مراجع